Cộng đồng người Việt hải ngoại /Cuộc mưu sinh mới của người Việt tại Đông Âu












Cuộc mưu sinh mới của người Việt tại Đông Âu



Những thay đổi về mặt chính sách trên con đường hội nhập với EU khiến Đông Âu không còn là miền đất đối hứa với cuộc mưu sinh của người Việt. Vậy mà hàng năm người ta vẫn lũ lượt nhập cư sang đây, chỉ tính riêng Ba Lan đã có khoảng 500 đến 700 người. Ông Nguyễn Văn Thái, Chủ tịch Hội người Việt Nam Đoàn kết và Hữu nghị tại Ba Lan trong Hội nghị chuyên về người Việt Nam ở Nga và Đông Âu được tổ chức mới đây, đã thẳng thắn lưu ý những người sang Tây mong làm giàu, nhưng chỉ trông chờ vào sự may rủi của số phận.



Ông nói nguyên nhân chính là do thiếu thông tin về tình hình mới ở những nước này. «Trông chúng tôi thế này thôi, chứ thực tình thì nhiều người làm ăn còn không đủ để nuôi thân còn nói gì đến làm giàu.. ..». Đấy là một thực tế mà 300.000 người Việt sinh sống làm việc tại các nước Đông Âu đang phải đối mặt hàng ngày, hàng giờ với bao nỗi hoang mang.



«Thời xa vắng» của những thùng hàng gỗ thông.. ..

Đông Âu «thời xa vắng». Những thùng hàng đóng bằng gỗ thông, nức mùi băng phiến của người Việt kìn kìn chuyển về, chuyển đi giữa hai nước. Đó là những năm 80.. ..



Trong các loại hìn hoạt động kinh tế của cộng đồng người Việt, phổ biến là kinh doanh kiểu «ốp» -- tụ điểm bán hàng. Thực chất đây là loại hình kinh doanh chợ với nhóm hàng tiêu dùng, chủ yếu nhập khẩu từ Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Việt Nam. Nổi tiếng ở Nga là cácHồng, Trung tâm Thương mại quốc tế KT (còn gọi là chợ Vòm), ở Czech là của Công ty Lipovy Dvur, Danvit Express, Trung tâm Thương mại Sa Pa.. .. Ở Czech, theo ông Nguyễn Văn Thái, chợ Sân Vận Động đặt tại Vacsava được xem là chợ lớn nhất Châu Âu của người Việt, hình thành được 10 năm, nhập khẩu hàng năm vào Việt Nam lên đến 100 triệu USD.



Ngoài ra, người Việt cũng lập ra những cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ, chủ yếu gồm mặt hàng thực phẩm như mì ăn liền, dệt may. Ăn theo từ các hoạt động sinh hoạt và làm ăn của người Việt trên đất khách ra đời các loại hình dịch vụ nhà đất, chuyển tiền.. .. Hoạt động của các công ty người Việt tại Nga và Đông Âu đóng vai trò rất quan trọng trong việc đáp ứng một số nhu cầu của doanh nghiệp, bộ ngành trong nước.



Hiện nay kiểu kinh doanh theo mô hình «ốp» nổi tiếng đã tỏ ra không còn phù hợp. Bắt đầu có xu hướng chuyển ra kinh doanh chợ ngoài trời với lợi thế như giao thông thuận lợi, khách mua đông hơn, hơn nữa lại đảm bảo cho sự ổn định lâu dài. Ông Nguyễn Đình Bin, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài cho rằng, kiểu kinh doanh theo mô hình «ốp» thực chất là kiểu kinh doanh thời vụ. Với tâm lý làm ăn theo kiểu «ăn sổi, ở thì» đó, thương nhân Việt Nam khó có thể phát huy hết khả năng!



Doanh nhân kiều bào trong cơn biến động.. ..

Ông Nguyễn Bá Anh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nga nhận định rằng, kinh doanh ở Nga đang trong cơn biến động. Tình hình cũng diễn ra tương tự ở các nước Đông Âu khác, khi những nước này đang cố gắng hội đủ tiêu chuẩn gia nhập EU bằng việc sửa đổi, bổ sung luật pháp ngày càng chặt chẽ, trong đó có luật nhập cư, cư trú dành cho người nước ngoài. Không chỉ chịu sức ép từ những chiến dịch kiểm tra, kiểm soát rầm rộ và gắt gao của chính quyền nước sở tại, mà các doanh nhân người Việt còn luôn phải đối mặt với những cuộc tấn công của những băng nhóm tội phạm với chiều hướng ngày càng gia tăng. Ông Nguyễn Bá Anh nói: «Nhiều khi người Việt mình đúng mà vẫn bị xâm phạm quyền lợi, cơ quan pháp luật nước sở tại làm ngơ, và chúng tôi cũng không nhận được sự bảo hộ của nhà nước bạn, nhà nước mình». Nhiều người làm chẳng còn đủ sống, thế nên theo ông, đặt nhiệm vụ xuất nhập khẩu lên vai những người này là quá sớm.



Ông Võ Quý Văn, kiều bào ở Czech cho rằng, đã đến lúc nhà nước ta nên đặt vấn đề ổn định cộng đồng người Việt trong mối quan hệ giữa hai nước. Chính sách của nước bạn tạo ra rất nhiều khó khăn, song theo ông Văn: «khó khăn trước hết về bản thân những người Việt mình. Thiếu lòng tin và rất khó hợp tác». Thiếu lòng tin giữa những thương nhân người Việt ngoài nước với trong nước,.. .. những khó khăn này là một trong những lực cản lớn trong việc xuất nhập khẩu hàng hoá của ta sang thị trường Nga và các nước Đông Âu.



Ngày trước ở Pháp lần đầu tiên có một cửa hàng thủ công mỹ nghệ của người Việt Nam được rất nhiều người Pháp biết tới. Nhưng 20 năm sau quay trở lại Pháp thì thấy đầy rẫy những cửa hàng mỹ nghệ của người Trung Quốc. Đã xuất hiện tình trạng người Việt bán hàng phá giá lẫn nhau, cạnh tranh không lành mạnh.



Còn rất nhiều ý kiến đề nghị Nhà nước có những chính sách, giải pháp tháo gỡ những khó khăn, tạo một môi trường kinh doanh ổn định cho người Việt tại Nga và các nước Đông Âu. Ông Nguyễn Đình Bin cho biết sẽ đề nghị Chính phủ rà soát, đánh giá lại các văn bản pháp luật, trước hết là những hiệp định đã ký với chính quyền các nước XHCN cũ có liên quan đến công dân ta. Trên cơ sở đó có những đề xuất đàm phán ký kết mới hoặc bổ sung những hiệp định đã ký trước đây nay không còn hiệu lực hoặc không thích hợp với tình hình hiện tại ở từng địa bàn cụ thể.



(Theo Đại đoàn kết số 297, ra ngày 5.5.2002)

Minh Hoàn