Cộng đồng người Việt hải ngoại /Long đong chợ người Việt ở Nga












Long đong chợ người Việt ở Nga
Cập nhật: 08.05.2003



(LĐĐT) Cách đây chưa lâu, cuộc sống của những người Việt buôn bán tại các chợ ở Matxcơva còn khá yên ổn và bình lặng. Nhưng sau sự kiện cảnh sát Nga đột kích vào Saliut 3 thì mọi thứ đã thay đổi. Trở lại vụ việc trên, theo lời của một quan chức thì Saliut 3 bị đóng cửa vì không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh. Một lý do quá buồn cười, bởi có chợ nào mà đảm bảo được tiêu chuẩn vệ sinh. Một lý do khác đưa ra là trong chợ có hàng giả nhãn hiệu Adidas .



Cuộc sống bon chen khu chợ Việt

Tiền thuê chỗ bán và phí bán hàng ở những khu chợ Châu Á này vào khoảng 4.000 rup/tháng. Để quá hạn thì phải nộp phạt. Đầu tiên chỉ tượng trưng 200 rup, vẫn không chấn chỉnh: 500 rup. Không cần phải đến lần cảnh báo thứ ba: Họ luôn phục tùng vô điều kiện. Sau những vụ mất trật tự này, Thị trưởng Matxcơva ra lệnh cho cảnh sát kiểm tra tất cả các chợ có nhiều người nước ngoài. Nhiều người cho rằng việc này chủ yếu đánh vào người Việt. Cộng đồng người Việt cũng loan tin đồn rằng giờ đây người ta sẽ không để họ làm việc nữa: «Chỉ hai ba năm nữa, họ sẽ tống cổ chúng tôi ra khỏi Matxcơva». Phạm Thị Vân ở trên đất Nga 14 năm nói. Hồi ấy, cô gái trẻ tỉnh Lâm Đồng đến Liên Xô và làm việc tại xí nghiệp dệt ở Egorievsk. Vân sang đây để kiếm tiền nuôi con. Chồng cô ở lại Việt Namcùng con nhỏ. Khi thời thế thay đổi, xí nghiệp giải thể, những người Việt Nam không có việc làm. Theo thoả thuận giữa Liên Xô và Việt Nam, lẽ ra những người như Vân phải được thu xếp về nước. Nhưng nước Nga bắt đầu cải cách, chính phủ không còn bụng dạ nào để lo chuyện này. Thế là Vân ra chợ bán hàng.



Có hàng trăm số phận như thế ở mỗi khu chợ Việt Nam trên nước Nga. Sĩ, điều hành khu chợ của người Việt, học ngành vật lý, mới bảo vệ bằng tiến sĩ, hiện đang chờ một lời mời làm việc ở phương Tây. Điều khiến anh đau lòng là tình bạn giữa người Nga và người Việt: «Không lẽ chúng tôi kinh doanh vải vóc và tiền thì là có tội ư. Có đúng là người Việt Nam mang vào Nga hàng tấn hàng không hợp pháp? Không, chúng tôi mua tất cả của những người bán buôn. Nếu hàng cất trong kho, có nghĩa là đã được nhập, kèm theo giấy phép đàng hoàng».



Điều đáng nói ở đây, lý do chính thức được nêu ra để đóng cửa Saliut 3 không phải là vì hàng không hợp pháp, cũng không phải vì thiếu giấy tờ. Chợ đóng vì «không tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy và tiêu chuẩn vệ sinh». Những quy định này quả là «tiện».



Sự khác biệt về văn hoá Nga -- Việt

Những năm gần đây, hiểu rằng không thể tồn tại độc lập ở Matxcơva, những doanh nhân Việt Nam đã thuê người Nga quản lý các chợ. «Có sự khác biệt rất lớn trong lối suy nghĩ của dân Việt và dân Nga», Tatchiana, một người quản lý, dân Matxcơva chính gốc, kể lại. «Tôi bảo anh ta làm cái này. Anh ta gật đầu, mỉm cười.. .. và chả làm gì hết. Thì ra tôi nói với anh ta không đúng ngữ điệu (trong tiếng Việt, phần lớn ngữ nghĩa của lời nói được truyền đạt bằng ngữ điệu), anh ta tưởng tôi đang chèn ép. Anh ta không đồng ý, nhưng không thể cãi, vì như thế là vô phép. Vậy nên đơn giản là anh ta không làm gì».



Các doanh nhân khiếp sợ những tên đầu trọc. Tuy nhiên, trong câu chuyện, họ than phiền về cảnh sát nhiều hơn. Để tồn tại, tất cả các khu chợ đều phải có một nhân vật cấp cao nâng đỡ. Các chủ doanh nghiệp sẽ trích phần trăm thu nhập trả cho nhân vật này.



Dân Việt Nam nói chung không quấy rầy ai cả. Họ không chiếm chỗ làm ăn của người Matxcơva. Chủ một chợ lớn ở thủ đô, người Matxcơva, nói rằng ông có thể đẩy những người Việt Nam ra khỏi đất của mình trong vòng một ngày. «Nhưng dân Matxcơva sẽ không đến đây mà làm việc như họ. Thử nghĩ xem, có ai dậy từ 4 giờ sáng kia chứ?».



Nhưng trên thực tế, lối kinh doanh của người Việt đang lỗi thời. Ngày nay, ít khi dân Matxcơva ra một cái chợ rẻ mua hàng. Khách hàng của doanh nhân Việt Nam hiện chủ yếu là người bán buôn ở các tỉnh. Về cơ bản, tất cả các chợ ở Matxcơva đều giống nhau. Có rất nhiều doanh nghiệp không có sổ chứng nhận vệ sinh (hoặc nếu có thì do mua được mà có) và giấy tờ cần thiết. Nếu lấy lý do như vậy mà đóng cửa thì đúng ra phải đóng cửa tất cả các chợ.





Theo ĐĐK, dịch từ Moskovsky Komsomolets