Cộng đồng người Việt hải ngoại /Ai [k]ỳ hơn ai !









AI KỲ HƠN AI
*****************



Nguyễn Lộc



Nhiều người « thạo đời » nói : tưởng ai, lại ông Nguyễn Cao Kỳ ! Ông Kỳ thì còn gì phải nói. Hết chuyện. Nhưng, nhiều người hơn nữa, đã không những chỉ nói, họ còn hầm hè, la hét, chửi rủa, biểu tình, tuyên ngôn, tuyên cáo và tuyên truyền ỏm tỏi, vì ông Kỳ đã đi về Việt Nam, đã tỏ ra thân thiện với cả các quan chức lớn của nhà nước Việt Nam đương quyền (mà ông cả gan gọi là « những người anh em »). Từ đó, sinh rất nhiều chuyện. Cả hai thái độ trên, và luôn cả thái độ im lặng của khá nhiều người (khó mà nói rõ bách phân trong dân số cộng đồng), thật ra không mới lạ gì trong các tập hợp người Việt ở Mĩ, một cộng đồng đa dạng và luôn luôn thay đổi.



Bản thân ông Kỳ thì vẫn vậy. Ông trả lời phỏng vấn truyền thanh, truyền hình, họp báo.. .. Họp báo ngay ở trong nước. Ông Kỳ không quen giữ ý kiến cho riêng mình. Ưa ghét, khen chê là chuyện của người nghe. «Người nghe chịu trách nhiệm». Nhờ thế, những gì ông Kỳ nói, ông Kỳ làm trước và quanh chuyến đi Việt Nam vào cuối năm 2003 của ông ấy, có mặt nhan nhản trên các báo chí, các websites trên Internet, kể cả các chuơng trình được ghi âm của BBC.* Những người đọc nghiêm chỉnh có thể đều đã đọc ít nhiều các tin tức ấy. Nhắc lại các chi tiết, vụ việc ở đây có thể đâm nhàm.



Và có lẽ vì vậy, ở rất nhiều nơi, để tăng phần ly kỳ, người ta đã trích dẫn, nhắc tới các điều ông Kỳ nói và làm với đôi phần gia giảm sự thật. Có như vậy, tình hình sẽ gay cấn hơn. Dư luận mới dễ sôi máu hơn, đủ để người ta vận dụng tới những ngôn ngữ đặc biệt dành lên án ông cựu lãnh đạo của Việt Nam Cộng Hoà [VNCH]. Trong tình hình đó, nhìn lại sự việc quanh chuyến đi của ông Kỳ lại là một điều kỳ thú ; không phải về ông già người Việt 73 tuổi có tên là Nguyễn Cao Kỳ, di tản và sống ở Mĩ từ 1975, mà là về những người đang lên tiếng, bày tỏ thái độ về ông ấy. Đặc biệt, những người mà ông Kỳ gọi là « mấy ông hải ngoại ».



Một trong những nét khá rõ, quanh chuyện (đả kích) ông Kỳ, là nét khủng hoàng về căn cước. Một loại khủng hoảng thường hay gặp ở các cộng đồng di dân. Nhưng, ở đây, mức độ khủng hoảng mang nhiều chất bi hài hơn, vì nó không chỉ là căn cước chủng tộc (sắc tộc) hoặc xã hội, mà là căn cước chính trị : Cái được nhiều người gọi ngắn gọn là VNCH. Ta thử đọc câu sau đây : « Tiếc thay, đã qua tuổi 70 mà ông [Kỳ] vẫn đại ngôn. Chẳng cần chờ đến 30 tháng 4, ông lớn lối ngay vào dịp đón Xuân con Khỉ. Làm cho cả Việt Nam Cộng Hoà phải đau lòng." [NL nhấn mạnh] Nói chuyện đại ngôn.



Tại sao đến nông nỗi « đau lòng « như vậy ? quả là câu hỏi khó trả lời. Vì ngay cả bản thân một số người lao vào thoá mạ, bỉ thử ông Kỳ, cũng có không ít người xác quyết rằng, ông Kỳ chẳng là cái gì đối với họ cả. Ông Kỳ chẳng đại diện cho ai, chẳng nói lên tiếng nói của ai cả. Ông Kỳ hết thời, ông Kỳ là con số không to tổ bố. Vui hơn nữa, tự thân ông Kỳ cũng hơn một lần xác định tư cách rất cá nhân của ông, ông không đại diện cho ai, nói cho ai cả. Đôi bên đều khước từ một căn cước (chính trị) cho ông Kỳ, vậy mà tiếng chì chiết, khua đao và nghiến răng vẫn văng vẳng. Nghĩ cũng kỳ.



Chưa đủ, tình hình còn nhiêu khê thêm một bực, nếu người ta nối dài thêm cái căn cước VNCH. Thí dụ như đoạn văn sau : « Mấy hôm nay, rất nhiều bản Tuyên Cáo lên án và khai trừ ông Nguyễn Cao Kỳ ra khỏi hàng ngũ quân đội VNCH , của các hội đoàn cựu quân nhân như : Tổng Hội Cựu Chiến Sĩ , Tổng Hội Võ Bị Đà Lạt, Tổng Hội Sinh Viên Thủ Đức, Tổng Hội Không Lực VNCH.. ..» (trích một bài viết trên Web) ; hoặc trầm trọng hơn nữa : « (.. ..) Vì những lý do nêu trên, Tập Thể Cựu Tướng Lãnh Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa long trọng tuyên bố : a. Loại trừ Nguyễn Cao Kỳ ra khỏi hàng ngũ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.. .. ». (trích « Tuyên Cáo của Tập Thể Cựu Tướng Lãnh Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà »)



Nếu đọc và tin các tuyên cáo loại này, người ta dễ có cảm tưởng rồi đây ông Kỳ sẽ bơ vơ, cô quạnh lắm với cái số phận bị khai trừ của mình. Và cũng cứ giả dụ rằng các danh xưng được nhắc đến nhan nhản trên đây là các thực thể có một chức năng hay một giá trị (quyến rũ) nào đó với ông cựu phó Tổng thống VNCH.



***



Nhưng không. Ngay những người đang hò hét, xua đuổi, trục xuất ông Kỳ, cũng đồng thời vạch tội ông ấy, qua suốt bao nhiêu năm sống ở Mĩ, ông Kỳ đã quay lưng lại, chẳng thèm lí đến các hoạt động, các mối quan tâm của họ. Nói khác hơn, lâu nay ông Kỳ chẳng hề xem họ là cây đinh gì cả. Thế mới kỳ.

Nhìn kĩ hơn, ngay trong lời lên án này cũng có điều khó hiểu. Ta có thể thử lí giải bằng cách duyệt lại các hoạt động, quan tâm được coi là ồn ào, xôm trò nhất trong cộng đồng người Việt sống ở nước ngoài, suốt non 30 năm qua. Đây là những loại « sự biến » được bàn tán nhiều, qua các phương tiện truyền thông, các Websites, forum trên Internet, và lắm khi tràn ra vỉa hè, góc phố, bãi đậu xe siêu thị, hay một bãi đất trống nào đó.. ..



Trước hết, đó là một chuỗi (bất tận ?) những vụ chống. Chống gửi quà, rồi gửi tiền về giúp thân nhân trong nước; chống du lịch (trí tuệ : « Mất nước » -- Việt Nam là một quê hương đã mất rồi, một cách ngăn không vượt qua được. Ngoài ra, dùng cách nói « áo gấm về làng « thay vì « thăm nhà » là một thủ thuật chữ nghĩa cao tay) ; chống Mĩ bỏ cấm vận Việt Nam (trí tuệ : dân chết đói, dân làm loạn, dân trông ngóng « ra ngoài », thương tiếc VNCH, ta sẽ về, sẽ thắng, địch sẽ thua.. .. lần nữa) ; chống Mĩ thiết lập bang giao với nước CHXHCN Việt Nam (trí tuệ : để duy trì một thứ quan hệ bất bình thường với một quốc gia trên 70 triệu dân lúc ấy, và níu kéo mối quan hệ bình thường hơn -- theo kiểu Contras ở Nicaragua -- với một số phe nhóm chống Việt Nam ở ngoài Việt Nam) ; chống giao lưu văn hoá văn nghệ ; chống ca sĩ « Việt Cộng » sang hát trong cộng đồng (trí tuệ : coi chừng tụi nó hát.. .. hay) ; chống các đoàn khách chính thức và không chính thức từ Việt Nam sang (trí tuệ : các vùng nhiều người Việt định cư là tiền đồn chống cộng vẫn vững chắc như bao giờ. Việt cộng đừng có léng phéng ; nếu cần VC ta sẽ phong cho nhau cũng đủ) ; chống luôn những ca sĩ từ hải ngoại về hát trong nước (vì ..??) ; chống Trần Trường treo cờ đỏ sao vàng với hình ông Hồ (việc này không cần trí tuệ). Và tất cả xảy ra trên một bối cảnh thật rôm rả của những vụ chống nhau giữa các hội đoàn, các liên danh tranh chức « đại diện cộng đồng », giữa các lãnh tụ nhớn, lãnh tụ bé.



« Đại cuộc » hơn, « sách lược » hơn, là các vụ thu hút rất nhiều giấy mực, tiền bạc, công sức, đóng góp của nhiều người như : các Mặt Trận, tổ chức kháng chiến, đảng phái, phong trào, liên minh, cho đến các chính phủ gồm đủ các bộ các ban. Những hoạt động chính trị nhằm « quang phục quê hương », mang lại tự do dân chủ cho Việt Nam (bẹt hạng cũng phải cỡ hai nền cộng hoà trước đây) này đi song đôi với các nỗ lực « yễm trợ » (từ rất xa) cho bất cứ người nào lên tiếng chống đối hay phê phán gắt gao chế độ Cộng sản ở Việt Nam. Thêm vào đó là các đòi hỏi tự do, dân chủ, và nổi bật nhất là các vụ chống « đàn áp tôn giáo ». Hậu cảnh cho các sinh hoạt mang màu sắc chính trị này là bóng dáng của một « chế độ Việt Nam cộng hoà », và lá cờ vàng ba sọc đỏ, một niềm tự hào, biểu trưng căn cước chính trị của không ít người ra đi từ miền Nam Việt Nam.



Với chừng đó các hoạt động náo nhiệt trong cộng đồng, tại sao ông Kỳ lại có thể tai ngơ mắt lấp ? Câu trả lời xác đáng phải dành cho ông Kỳ. Nhưng, câu hỏi còn một hàm ý khác, liên quan đến nhiều người khác, cũng sống trong cộng đồng, và thái độ (không tham dự) của họ có thể phần nào giúp soi sáng được thái độ của ông Kỳ. Bởi lẽ, kể ra thì nhiều chuyện nhiều thứ như thế, nhưng nhìn gần hơn, các cuộc đấu tranh, các vụ chống đối, và các « sự nghiệp chính trị » nghe qua cứ tưởng lớn lao ấy có đủ sức thuyết phục đa số người Việt (đến nay một số rất lớn là công dân Mĩ) hay không ? Nói ngắn gọn, các vụ chống đối liên tục ra đời và biến mất trong sinh hoạt của một số người gốc Việt là một chuỗi xuống thang chính trị, chống rồi phải hết chống, xuôi theo với dòng chảy của thời gian và thời thế. Người có chút kiến thức và ý thức dễ tiên đoán được ngày mai của các loại vấn đề ấy, từ đó chọn thái độ « nghe qua rồi bỏ ». Cho nên, « bắt » ông Kỳ dính vào loại « đóng góp » này, những người yêu mến chế độ VNCH đã vô tình đòi hỏi vị lãnh đạo cũ (chọn hoặc không chọn) của họ chấp nhận một mức độ thông minh và khôn ngoan chính trị khá thấp. Riêng chỗ này, nói gì về ông Kỳ thì nói, nhưng không thể chê ông ấy bất trí.



Đối với các hoạt động chính trị, chủ yếu là « nhằm giải thể chế độ cộng sản ở Việt Nam », ông Kỳ vẫn « lạnh lẽo » đành sao ? Đây là lĩnh vực, dựa vào quá khứ và vai trò của ông Kỳ trong hai chế độ VNCH, ông có thể có nhiều hiểu biết, từ nhân sự, thế và lực mà một người đang cao giọng phê phán ông ấy khó có thể so sánh. Trong giới nhà binh, các lực lượng vũ trang và bán vũ trang của VNCH, có lẽ ông Kỳ không lạ với các vị ngày xưa mang cấp bậc từ đại tá trở lên. Thế thì, cũng rất khó cho ông Kỳ tránh khỏi những suy xét cần thiết về những con người, những phe nhóm đàng sau các lời hiệu triệu, các cương lĩnh, các hội đồng mà một số không nhỏ người bình thường, vì lòng thương nhớ quê hương, vì các bức xúc (có cơ sở và rất hợp lí) về một quê nhà còn quá nhiều điều bất ưng, bà con thân tộc còn sống trong bao nhiêu khốn khó, oan khiên, để dễ dàng mở lòng ra, đáp ứng lại. Đã có bao nhiêu đồng tiền mồ hôi nước mắt của « chồng tách vợ li », của tiền già, của check oeo--phe chui vào con đường hầm hun hút ấy ? Điều khá tế nhị của các tấn tuồng này là những kẻ buôn mộng đã đồng thời đáp ứng được một số nhu cầu thật thiết thân và (có những giai đoạn) không kém phần sôi sục, nóng bỏng của không ít người di tản, một số là nạn nhân trực tiếp của vài thập kỉ cai trị của người cộng sản Việt Nam. Bán giải pháp cho những nhu cầu có thật, trên một phương diện làm kinh doanh nào đó, cũng là chuyện tương thuận giữa kẻ mua và người bán (của một thời).



Ông Kỳ (của VNCH) từng có dịp nghiệm sinh : chỉ cần 300 triệu đô--la quân viện bị cắt, chỉ cần một mớm ý rằng không quân Hoa Kì sẽ không gởi B52 sang oanh tạc kẻ địch, một quân lực VNCH với từng đó con người và trang bị chiến tranh, với không ít những cán bộ quân sự tài giỏi và dũng cảm từ cấp trung đoàn trở xuống, đã phản ứng và hành xử ra sao trước kẻ địch. Trên chiếc trực thăng bay ra biển Thái Bình năm ấy, chắc ông Kỳ đã có đủ thời gian để chiêm nghiệm. Cho nên, rất khó lòng để ông Kỳ -- chỉ cần số kiến thức quân sự lẫn lãnh đạo hành pháp của ông -- hồ hởi phấn khởi nhảy lên sân khấu để « cũng hò, cũng hét, cũng i uông ». Ông Kỳ không dại dột, người ta cũng giận ông ấy. Thật kỳ.



***



Một nhà « tư tưởng » nào đó trong cộng đồng đã phát kiến rằng : « Cộng Sản sợ internet, sợ tin tức, sợ ý kiến : Chúng ta phát động mặt trận truyền thông ». Quả là một nhận thức sáng giá. Đủ sáng để cho bao nhiêu là báo chí, tuần san, nguyệt san, đài phát thanh, truyền hình noi theo, lại thêm cơ man nào là websites, diễn đàn mọc ra đầy rẫy trên internet.

May thay, nhà tư tưởng cũng không nói gì đến tính chân thực và lương thiện của các « chiến sĩ » truyền thông của phe ta. Cho nên, mọi thủ thuật, mọi kiểu « hốt cắt đục » thông tin đều là « fair play ». Xin đưa ra một thí dụ nho nhỏ.

Trên báo (quốc doanh !) trong nước, người ta đưa tin : Ông Nguyễn Cao Kỳ (cũng) nói : « Nếu như Đảng thực hiện được những chính sách đường lối đề ra, đưa đất nước phát triển, làm cho dân giàu nước mạnh, tôi sẵn sàng đứng lên hô : Đảng Cộng sản muôn năm » [NL nhấn mạnh]. Có thể nói, hơn ai hết, những người cầm quyền Việt Nam hiện nay sẽ vui hơn nếu ông Kỳ cứ « vô tư » đứng lên hoan hô ĐCSVN mà không cần « Nếu như.. .. nếu mà.. ..» gì cả cho rắc rối sự đời. Nhưng, ông Kỳ đã nói một câu « có điều kiện », và báo chí « cộng sản » đã đăng tải câu phát biểu ấy, với cái « nếu như » đủ bỏ cả Paris vào một cái chai.

Ghi lại minh bạch như vậy, những người đang mắng mỏ ông ta e rằng ông Kỳ sẽ « ít điểm » với Việt cộng, tức là « ít tội » hơn với « các ông Hải ngoại ». Cho nên, người tham dự mặt trận thông tin phải xào nấu chút đỉnh, để tội ông Kỳ hai năm rõ mười. Tôi tình cờ đọc được trang « thăm dò dư luận » thú vị, với câu hỏi như sau : « Về việc cựu Phó Tổng Thống VNCH Nguyễn Cao Kỳ 73 tuổi xin Visa về Việt Nam và khi về nước ông ta tuyên bố ủng hộ chế độ Cộng Sản Việt Nam, chỉ trích những người kêu gọi mở rộng dân chủ ». Câu viết mang khá nhiều sự thật, nó nhiều hơn nửa ổ bánh mì (của nhà văn Dương Thu Hương) ; nhưng nó chưa đủ cái lương thiện của một người làm báo (thiếu tự do, dân chủ) trong nước. Từ đó, các câu trả lời thăm dò đã trở thành vô nghĩa đối với người đọc thận trọng. Nhưng, điều đó không cấm cản gì 5 634 người tham dự (!), với 92 % « chống đối và khinh bỉ hành động của ông Nguyễn Cao Kỳ », 8 % « ủng hộ, tán thành và tha thứ [sic] hành động của ông Nguyễn Cao Kỳ ».



Trên đây là một thí dụ nhỏ, nhưng không kém phần tiêu biểu. Trách chi ông Kỳ lại cứ tỉnh bơ, ngang nhiên bước ngang qua các dư luận kiểu ấy. Dư luận của « các ông Hải ngoại «. Tôi không bàn nhiều về vụ « kêu gọi mở rộng dân chủ », vì hiện nay chuyện rêu rao dân chủ lớn tiếng hơn cả là chuyện của ông Bush. Riêng với Việt Nam, cái nếu như (ở trên) của ông Kỳ hình như cũng có dính tới « tự do », « hạnh phúc ». Vậy cũng tàm tạm, cho một người khách phương xa lâu ngày về thăm.



***



Những người ồn ào, lăng xăng chống cộng đến chiều trong cộng đồng có đủ lí do để tức giận, khinh ghét ông Kỳ. Vì ông ấy « cạnh tranh » trực diện với họ trong thị trường thông tin. Thứ nhất, ông ấy cũng biết ồn ào (hơn họ, lần này). Nhiều nhà « hoạt động dân chủ » ở đây đã nói rõ : Giá ông Kỳ cứ lặng lẽ về thăm Việt Nam như mấy trăm ngàn người khác.. .. Vâng, đã có hàng mấy trăm ngàn người khác đã về thăm nhà, về ăn Tết, và về làm ăn kinh doanh (kể cả nhiều vị đang cầm cờ, giăng biểu ngữ chống ông Kỳ), nhưng họ thầm lặng. Lẽ sống chống cộng nhờ đó vẫn một mình một chợ (dẫu có là chợ chiều). Thứ hai, dưới mắt họ, ông Kỳ dám đánh thẳng vào nghề bán mộng của họ. Và, ông lại đưa ra giấc mộng của riêng ông, một thứ mộng khác, có vẻ chạy gần kịp với thời thế hơn (nếu không nói, gần với đám đông thầm lặng hơn). Cái mỉa mai, châm chọc trong cách nói (không lạ) của ông Kỳ về họ là một cách nói trắng trợn, không khoan nhượng. Nói như đập nồi cơm của thiên hạ. Tội ông Kỳ lớn lắm, ông ấy không biết để yên cho người ta làm ăn.



Tất nhiên, người ta sẽ ít bực dọc, hằn học hơn nếu ông Kỳ quả thật mù tịt chuyện cộng đồng và chuyện Việt Nam. Từng đó năm, sống và giao du -- không phải là hẹp -- trong cộng đồng, ông Kỳ (và các thành viên của gia đình ông) phải có nhiều hiểu biết về cộng đồng. Nếu ông Kỳ nói và người ta nhảy nhổm, điều đó cũng có thể là dấu hiệu ông Kỳ nói trúng nọc.

Thí dụ, sự khác biệt ngày càng lộ rõ (một cách tất yếu) giữa các thế hệ. Có những « ông Hải ngoại » gắng sức không ngừng nghỉ để bàn giao cái gánh nặng hận thù, oan khiên cho thế hệ « kế thừa ». Không phải lúc nào các ông ấy cũng thất bại. Nhưng, với những người trẻ biết và dám tìm cho mình một vốn hiểu biết về quá khứ, cộng với một viễn kiến « mở » hơn về tương lai (thường là vì, tương lai của họ thật sự vượt quá cái « biên giới » hẹp của « cộng đồng ») chuyện bàn giao ấy tạo không ít bất đồng căng thẳng, đôi khi, ngay trong từng gia đình. Nhìn vào chính quyền lợi của lớp người trẻ ở đây, những người quan tâm có thể thấy ngay thái độ thù nghịch, phe phái -- của cả hai bên trong cuộc chiến cũ -- chỉ có thể là gánh nặng của một thứ ô nhục, co cụm, một ngăn trở cho tương lai của một cộng đồng sắc tộc ở Mĩ. Phần ông Kỳ, ông ấy đã hơn một lần lên tiếng về cái bi kịch này.



Cho nên, nếu ông Kỳ có kêu gọi bỏ qua chuyện cũ, nhìn lại nhau là anh em, ông ấy có thể đang nói về một điều gì đó bao quát hơn, sâu xa hơn dăm ba điều hàm hồ, có chút nào nhỏ nhen, thói thù dai (ở cả hai phía) mà người ta đang cố « tranh biện » với ông ấy chăng ? Tôi viết những dòng này bằng suy diễn rất cá nhân. Rất có thể chỗ này tôi hiểu sai ý ông Kỳ ; nhưng chính cách suy diễn này đã cho tôi tìm được chút lòng trân trọng đối với ông ấy, một sự trân trọng không đến dễ dàng.



***



Nếu có một điều gì đó ông Kỳ đã phát biểu, mang vóc dáng một sự quan tâm, thao thức nằm ngoài các mơ ước cho riêng tư của ông -- một con người, quãng cuối đời (dám) nhìn lại -- thì lắm người trong cộng đồng, còn chút bình tâm và công tâm, cũng không vội đùa nó xuống dưới tấm thảm và che giấu đi. Vì rất có khả năng, ông Kỳ đã nhắc lại, nói với, hay nói giùm nhiều người khác. Ở điểm này, dù không ai đề cử, bầu bán gì cho ông, ông « Kỳ râu » vẫn nặng cân, nặng kí hơn nhiều người khác. Ngay cả sự ồn ào của những người trách cứ, phản đối ông cũng là một kiểu biểu hiện của thực tế ấy.



Cần nói ngay, với một người đang theo dõi sự vụ bằng con mắt tỉnh táo, và một trái tim còn ấm áp tình tự dân tộc, đối tuợng theo dõi không phải là ông Kỳ. Lâu nay, ít ra là từ năm, ba năm nay, ông Kỳ đã từng nói lên các suy nghĩ của ông. Người ta quan sát, theo dõi thái độ và phản ứng của những người cầm quyền ở Việt nam. Và tuỳ từng người, mục tiêu của sự theo dõi cũng khác nhau.

Đơn giản hơn cả, có lẽ người ta sẽ dò chừng xem nhà nước Việt Nam có để cho ông Kỳ còn là.. .. ông Kỳ hay không. Một ông Kỳ với thói phát ngôn văng mạng. Nếu ông Kỳ về tới trong nước là thành thạo ngay trò uốn lưỡi 14 lần trước khi nói, chuyến đi của ông ấy -- ngoài chuyện thăm nhà, viếng mộ gia tiên -- coi như trôi xuôi theo dòng. Thiện ý và tư cách của ông Kỳ, khi đối mặt và ứng xử với bộ máy quyền lực của đảng Cộng Sản và Nhà nước Việt Nam, sẽ giúp ông Kỳ dễ dàng bước ra khỏi các nhãn hiệu (không mấy gì tốt đẹp, thanh nhã) mà các « cựu chiến hữu » của ông hết lòng ưu ái ban tặng cho ông. Và, tất nhiên, phía Việt Nam sẽ có « thế giá » hơn với một ông Kỳ có tư cách và liêm sỉ.



Trong tầm nhìn rộng rãi hơn. Nếu quả thật ước nguyện của ông Kỳ là mưu tìm một cách đóng góp khiêm tốn vào việc xoá bỏ đi những tị hiềm, oán thù và ngăn cách trong nội bộ dân tộc, hướng vào tương lai một đất nước Việt Nam sẽ phải phấn đấu cam go để sinh tồn và vươn lên, thái độ và tiếng nói của ông sẽ mang một giá trị biểu tuợng được nhiều người chia sẻ. Nó sẽ không chỉ mang vóc dáng (và chịu giới hạn bởi) mọi điều hay dở của một cá nhân ai. Và trong chiều hướng đó, chuyến đi của ông Kỳ có mang được chút ý nghĩa nào hay không là tuỳ theo những cung cách ứng xử, những đường lối và hành động cụ thể mà nhà nước Việt Nam sẽ đưa ra, và theo đuổi trong mục tiêu hoà giải và đoàn kết trong nội bộ dân tộc. Bắt đầu ngay từ trong nước.



***



Dù thế nào mặc lòng, trong lúc không ít người -- ở cả mọi phía trong các cuộc tranh cãi và tranh chấp về đường hướng và tương lai Việt Nam -- vẫn còn vô cùng khó khăn để vượt qua được các định kiến, mọi điều sân si của bản thân mình, phe phái mình mà đôi khi, chỉ là những thứ danh và vị rất hão, có một ông Kỳ « lính già « -- và mọi hỗn danh mà người ta có thể gán cho ông -- đã không ngại mọi thứ dư luận, để nói và làm theo điều ông nghĩ, tưởng cũng là một sự kiện đáng lưu tâm và suy ngẫm.

Lịch sử năm mươi năm qua, với cung cách vừa ngược ngạo vừa chua ngoa của nó, đã đặt ông Kỳ vào một vị trí khá độc đáo giữa một hí trường lắm đảo điên. Vì vậy, người ta đã không ngại gì vin vào cái tên cúng cơm của ông để chơi chữ, để ngạo nghễ ông. Có thể ông Kỳ sẽ chẳng bận tâm làm gì. Nhưng, biết đâu, lần này, với một sự thành khẩn cuối đời, ông sẽ gián tiếp chứng minh cho nhiều người: chưa biết ai [k]ỳ hơn ai !







(2--2004)







[*] Để tránh rườm rà, người viết xin khỏi liệt kê các nguồn (đa phần là các Websites) của các trích dẫn. Tuy vậy, URL của các văn bản liên hệ sẽ được lưu trữ và thông báo khi cần thiết. Về tin tức, bình luận liên quan đến chuyến đi của ông Nguyễn Cao Kỳ, người đọc có thể tìm thấy nơi Websites của đài BBC, phần Việt ngữ ; đài Radio Free Asia ; các báo Thanh Niên ; Tuổi Trẻ ; VNExpress trong nước ; các báo Người Việt, Việt Báo ở Nam Cali ; và các cơ quan truyền thông lớn như CNN, AP.









Nguyễn Lộc