Thơ Hà Nội - Poèmes dédiés à Hanoi/Hà Nội Phố (trích)












Hà Nội Phố
=============


Phan Vũ

Gửi những người Hà Nội đi xa .. ..

Chương một

1.

Em ơi! Hà Nội -- phố!

Ta còn em mùi hoàng lan

Còn em hoa sữa .

Tiếng giày gọi đường khuya

Thang gác cọt kẹt thời gian

Thân gỗ .. ..

Ta còn em màu xanh thật đêm

Ngôi sao lẻ

Xào xạc chùm cây gió

Chiếc lá lạc vào căn xép nhỏ

Lá thư quên địa chỉ.

Quay về .. ..

2.

Ta còn em một gốc cây

Một cột đèn

Ai đó chờ ai ?

Tóc cắt ngang

Xõa xõa bờ vai .. ..

Ta còn em ngã ba nào ?

Chiếc khăn quàng tím đỏ,

Khuôn mặt chưa quen

Bỗng xôn xao nỗi khổ!

Góc phố ấy mở đầu

Trang tình sử! .. ..

3.

Ta còn em con đường vắng

Rì rào cơn lốc nhỏ

Gót chân ai qua mùa lá đổ ?

Nhà thờ Cửa Bắc,

Chiều tan lễ,

Chuông nguyện còn mãi ngân nga .. ..

Chương hai

6.

Ta còn em khúc tự tình ca

Đôi chim khuyên gọi nhau

Trong bụi cỏ

Đôi guốc bỏ quên bên ghế đá,

Tiếng ve ra rả mùa hè .. ..

Còn em đường cũ Cổ Ngư

La đà,

Cành phượng vĩ.

Hoàng hôn xa đến tự bao giờ,

Nắng chiều phai trên sóng Tây Hồ.

Những bước chân tìm nhau

Rất vội,

Tiếng thì thầm sớm hôm buổi tối,

Cuộc tình hờ

Bỗng chốc

Nghiêm trang .. ..

Chương ba

9.

Ta còn em đường lượn mái cong

Ngôi chùa cũ,

Tháng năm buồn lệch xô ngói âm dương

Ai đó ngồi bên gốc đại,

Chợt quên ai kia

Đứng đợi bên đường.

Chương bốn

10.

Em ơi! Hà Nội -- phố!

Ta còn em đám mây in bóng rồng bay

Cổng đền Quan Thánh

Cờ đuôi nheo ngũ sắc

Còn em dãy bia đá

Nhân hình hội tụ

Rêu phong gìn giữ nét tài hoa .. ..

***

Ta còn em tiếng trống tan trường

Áo thanh thiên điệp màu liễu rủ.

Đôi guốc cao mài mòn đại lộ,

Một ngả nào lưu dấu gót tài hoa .

Còn em mãi mãi dáng kiêu sa

Lặng lẽ theo em về phố .. ..

11.

Ta còn em những ánh sao sa,

Tia hồi quang

Chớp chớp trên đường

Toa xe điện cuối ngày,

Áo bành tô cũ nát .. ..

Lanh canh! Lanh canh!

Tiếng hàng ngày hay hồi âm

Thuở chiềng khua ? .. ..

Ta còn em ngọn đèn khuya

Vùng sáng nhỏ

Bà quán mải mê câu chuyện

Nàng Kiều

Rượu làng Vân lung linh men ngọt

Mắt cô nàng lúng liếng, đong đưa

Những chàng trai say suốt mùa .. ..

Chương năm

13.

Ta còn em cánh cửa sắt

Lâu ngày không mở.

Nhà ai ?

Qua đó.

Bâng khuâng nhớ tuổi học trò

Còn em giàn thiên lý chết khô,

Cỏ mọc hoang trong vườn nắng,

Còn em tiếng ghi--ta

Bập bùng

Tự sự

Châm lửa điếu thuốc cuối cùng

Xập xòa

Kỷ niệm.

Đêm Kinh Kỳ thuở ấy,

Xanh lơ .. ..

17.

Ta còn em chiếc lá bàng đầu tiên

Nhuộm đỏ

Cô gái gặp nắng hanh.

Chợt hồng đôi má

Cơn mưa nào đi nhanh qua phố

Một chút xanh hơn

Trời Hà nội hôm qua .. ..

Ta còn em cô hàng hoa

Gánh mùa thu

Qua cổng chợ

Những chùm hoa tím

Ngát

Mùa thu .. ..

Chương sáu

18.

Em ơi! Hà Nội -- phố!

Ta còn em một màu xanh thời gian

Chợt nhòe,

Chợt hiện

Chợt lung linh ngọn nến,

Chợt mong manh

Một dáng

Một hình

20.

Ta còn em một phút mê cuồng

Người nghệ sĩ lang thang hè phố

Bơ vơ

Không nhớ nổi con đường.

Ngay trước cổng nhà mẹ cha

Còn em một bóng chiều sa

Những câu thơ, những bức tranh

Đời đời

Lỡ dở .. ..

Chương bảy

21.

Em ơi! Hà Nội -- phố!

Ta còn em những giọt sương

Nhòa nhòa bóng điện

Mặt nước Hồ Gươm

Một đêm trở lạnh.

Cánh nhạn chao nghiêng

Chiều cuối,

Giã từ.. ..

23.

Em ơi! Hà Nội -- phố!

Ta còn em cánh tay trần

Mở cửa

Mùa Xuân trong khung:

Giò phong lan

Điệp vàng rực rỡ

Từng cây khô óng ả sợi tơ hồng

Đường phố dài

Chi chít chồi sinh

Màu ước vọng in hình

Xanh nõn lá .. ..

Ta còn em,

Hà Nội -- phố, em ơi!

Ta còn em,

Em ơi! Hà Nội, phố .. ..

Tháng Chạp, 1972

PHAN VŨ



Đôi lời về bài thơ «Hà Nội -- phố»



1.

Bài thơ của Phan Vũ viết vào tháng Chạp năm 1972, khi cuộc chiến tranh Mỹ--Việt đang trong giai đoạn cuối, khi sự khốc liệt và chịu đựng trên khắp xứ sở như đã đến mức tột cùng. Hủy diệt có thể dẫn đến sớm kết thúc cuộc chiến. Bài học về hai thành phố Nhật bản vẫn còn. Có lẽ trong quyết định rải thảm Hà Nội bằng pháo đài bay B52 có mối liên hệ nàỵ

Hà Nội -- thành phố nhỏ, nghèo, lặng lẽ, ít màu sắc rực rỡ. Cái sắc màu chính khi đó là màu xanh xám. Màu xanh của rêu tường, màu xanh của áo phòng không.

Viết gửi những người đi xa khi thành phố quê hương đang bị tàn phá khốc liệt, bài thơ của Phan Vũ không có tiếng bom rơi, không có nhà đổ, không có người chết. Chỉ có lời bình thản của những ngày bình an. Giữa sự sống và cái chết, bình thản là một chọn lựa.



2.

Tuy phân ra nhiều chương, nhưng bài thơ như không có sự khác biệt giữa các chương. Tất cả là cảm xúc của tác giả về phố và người Hà Nội. Ba chữ «Ta còn em» được lặp nhiều lần, mở đầu cho nhiều khổ thơ. Đại từ «em» phải chăng có thể hiểu là phố Hà Nội, là người con gái nào đó ẩn hiện suốt bài thơ ? Tác giả, người ở lại trong thành phố bom rơi, như đã hóa thân. Ta còn em .. .. vì không muốn mất và không mất.

Bài thơ nhiều hình ảnh, từng chữ, từng câu được chắt lọc kỹ lưỡng. Nhưng có lẽ điều làm bài thơ thật hay là những câu chữ chắt lọc rất đẹp ấy được viết thật giản dị. Giản dị như nói, như những lời người thân nhắn gửi. Và vì thế mà gửi gắm được tới người đọc, tới người đi xa.



3.

Thơ có nhạc và nhạc có thơ. Hay vì bản nhạc đã thấm vào lòng mà đọc bài thơ luôn thấy ngân nga tiếng hát. Hay vì bài thơ ngọt ngào mà khi đọc lòng thường cất tiếng hát theo.



4.

«Hà Nội -- phố» có nhiều câu chữ, nhiều hình ảnh «đắt», gợi cảm xúc, gợi nhớ về những gì thật riêng của thành phố, những gì thật riêng của mỗi người. Đó là những lời tần ngần về «ngôi sao lẻ», «chiếc lá lạc», «mối tình hờ», «giàn thiên lý chết khô», «giọt sương nhòa nhòa bóng điện», tóc «xõa xõa bờ vai».. ..

Một chút nao nao, một chút bâng khuâng, một chút lung linh.

Về những căn nhà cũ của ba mươi sáu phố phường. Ở Hà Nội, chỉ những nhà đã xây cất từ thời Pháp mới có thang gác bằng gỗ, cũ lắm rồi

Thang gác cọt kẹt thời gian

Thân gỗ .. ..

Về Hồ Tây mênh mông mà đứng đâu cũng thấy chiều tan trên mặt nước

Nắng chiều phai trên sóng Tây Hồ.

Những bước chân tìm nhau

Rất vội

Về những mái chùa xưa xiêu xiêu cùng năm tháng

Tháng năm buồn lệch xô ngói âm dương

Ai đó ngồi bên gốc đại

Về tiếng chuông chiều nhà thờ quen thuộc

Chiều tan lễ,

Chuông nguyện còn mãi ngân nga .. ..

Về một cuộc sống còn nhiều vất vả, một thuở xa xưa đã hào hoa

Toa xe điện cuối ngày,

Áo bành tô cũ nát

Lanh canh! lanh canh!

Về say đắm quên cả đất trời

Người nghệ sĩ lang thang hè phố

Bơ vơ

Không nhớ nổi con đường.

Ngay trước cổng nhà mẹ cha

Và khắc khoải của sự sáng tạo vốn không có bến bờ

Những câu thơ, những bức tranh

Đời đời

Lỡ dở .. ..



5.

Bài thơ thấp thoáng nét kiêu sa của người con gái

Rì rào cơn lốc nhỏ

Gót chân ai qua mùa lá đổ ?

để rồi mọi gã trai Hà Nội si tình

Lặng lẽ theo em về phố .. ..

Nhưng nhiều hơn vẫn là những con người của cuộc sống hàng ngày bình dị, là «bà quán» «mê câu chuyện nàng Kiều», là «cô nàng» mắt «lúng liếng, đong đưa», là «những chàng trai say suốt mùa» .. ..



6.

«Hà Nội -- phố» có nhiều câu thơ lạ và đẹp. Lạ nhưng không cố tình làm lạ, và vì thế mà đẹp hơn.

Khuôn mặt chưa quen

Bỗng xôn xao nỗi khổ!

Người ta thường chỉ nói «xôn xao nỗi nhớ». Nhưng nhớ đã thành khổ là nhớ lắm. Thấy khổ vì người lạ thì chắc đã thầm mong nhiều. Khổ nhưng mong nên mới xôn xao.

Ta còn em tiếng trống tan trường

Áo thanh thiên điệp màu liễu rủ.

Đôi guốc cao mài mòn đại lộ

Guốc gỗ mài mòn được đại lộ bao giờ? Thuở ấy con gái Hà Nội hay đi guốc. Đôi guốc được tác giả hai lần nói đến trong bài thơ

Đôi guốc bỏ quên bên ghế đá

Bỏ quên guốc bên ghế đá thì phải say sưa lắm, cũng say như «áo qua cầu gió bay».

Ta còn em cô hàng hoa

Gánh mùa thu

Qua cổng chợ

Hà Nội có nhiều làng trồng hoa, Nhật Tân, Nghi Tàm, Quảng Bá, Ngọc Hà .. .. những làng quanh Hồ Tâỵ Đàn bà, con gái nhà trồng hoa cũng thường là người gánh hoa vào phố bán. Gánh hàng hoa Hà Nội đã đi vào văn học mấy chục năm trước. Gánh gồng là việc nặng, nào có thơ gì. Nhưng «gánh mùa thu» vào phố thì thật là đẹp, thật trân trọng và biết ơn.

Thơ ca hay nói đến Hà Nội với hoa lan, hoa sữa. Cây bàng lại thường đem cho tôi thật nhiều nỗi nhớ về tuổi thơ ở Hà Nội. Lũ trẻ con chúng tôi thường đi chọc hay ném những quả bàng chín vàng ăn ngọt lừ. Rồi hột bàng phơi khô đập lấy nhân ăn béo ngậỵ Cây lá xứ mình xanh quanh năm, ít cây như cây bàng lá chuyển màu từ xanh sang đỏ, rồi rụng rồi chỉ còn những cành trơ trụi khẳng khiu run run trong gió bấc (mà tác giả bài hát «Hà Nội -- phố» đã gọi là «cây bàng mồ côi mùa Đông»)

Ta còn em chiếc lá bàng đầu tiên

Nhuộm đỏ

Đấy là khi mùa Đông đến. Rồi mùa Đông đi qua mùa Xuân tới, khi trời Hà Nội hơi mưa phùn, hơi se se lạnh, cây cối trổ lộc, sẽ thật ấm lòng nhìn thấy cành cành xanh nõn lá non

Chi chít chồi sinh

Màu ước vọng in hình

Và mùa Xuân bỗng xôn xao khi qua đường chợt thoáng thấy tay trần con gái trong cửa sổ

Ta còn em cánh tay trần

Mở cửa

Mùa Xuân trong khung



7.

«Từ thuở mang gươm đi dựng nước

Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long»

.. ..

Tháng chạp năm 1972, tôi học hết hai năm đầu đại học và xa Hà Nội. Đêm đêm chúng tôi quây quanh chiếc đài bán dẫn nhỏ ngóng chờ «đây là tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa». Biết Hà Nội bị B52 đe dọa. Rồi những ngày bỗng không bắt được tín hiệu gì, mở máy chỉ thấy u u. Nhìn về trời đêm phương Bắc xa xăm mà lòng thắt lại .. ..

Hà Nội bé nhỏ đã qua gần một thế kỷ của những xung đột và chinh chiến, của những tàn phá và xây dựng, của những điều làm «Hà Nội đẹp và chưa đẹp». Trong những ngày khốc liệt ấy, cái «ta còn» trong bài thơ của Phan Vũ chính là tình yêu bình dị của cuộc sống Hà Nội. Mãi mãi vẫn còn.

Hà Nội - phố, em ơi!







Hồ Tú Bảo

 
 
 
 


Thơ Paris - Poèmes dédiés à Paris


Thơ Hà Nội - Poèmes dédiés à Hanoi


Thơ vinh danh Người Tù Lương Tâm - Poèmes à l'Honneur des Prisonniers de la Conscience


Thơ Tượng Trưng - Poètes Symbolistes


Thơ Siêu Thực - Poètes surréalistes


Thơ Lãng Mạng - Poètes romantiques


Thơ Hậu Hiện Đại - Poètes Post-Modernistes


Thơ Dấn Thân - Poètes engagés


Thơ Hòa Bình - Poètes pour la Paix


Thơ cho Tự Do - Poètes pour la Liberté


Thơ Lưu Đày - Poètes en exile


NGUYỄN HỮU VIỆN : Ý KIẾN Chính trị Xã hội - Phần 1


Hà Nội Một Thời Trai Chinh Chiến - Tuyển Tập Thơ Nguyễn Mạnh Hùng


Nhật Ký ĐẶNG THÙY TRÂM .. ..


Kỷ niệm Hồng Phố ...


Cuộc đời Bà Việt kiều Mỹ đẹp như một Bài thơ ...


Lễ hội Tình yêu ....(thơ nhạc tiếng Anh & Pháp do NHV tuyển chọn & sáng tác ....)


Tưởng niệm Thi sĩ Hoàng Anh Tuấn - Người Tình Chung Thủy Ngàn Năm của Hà Nội Muôn Thuở ....


Mười Năm Một Nén Hương Tâm (tưởng niệm Nhà Thơ Dân Tộc Phùng Quán)


Một Vòng Hoa cho Nhà Cách mạng Chân chính & Nhà Văn hoá Nhân bản NGUYỄN HỮU ĐANG (1913-2007)


Tưởng Niệm Húy Nhật thứ 5 Lão Tướng Trần Độ


HOÀNG SA - TRƯỜNG SA



Tưởng Niệm các Nhà Dân Chủ Việt Nam


NGUYỄN HỮU VIỆN : Ý KIẾN Chính trị Xã hội - Phần 2


Đoản thi Shakespeare


Thơ Tình cho LARA - Tuyển tập Thơ trong Tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago


Les Miserables musical


Thi sĩ Giải Nobel Văn chương




Lãng Tử - Lãng Du - Lãng Nhân


Tuyển Tập Ảnh


Beethoven gửi Người Yêu Bất Tử : "An Die Fern Geliebte - Gởi Người Yêu Trời Viễn Phương"


Blue Ocean - Biển Xanh - Océane Bleue


My Faraway White Dove ...


Chúc Mừng Xuân Kỷ Sửu 2009 HẠNH PHÚC - YÊU ĐỜI ...


Kỷ Niệm Biến Cố THIÊN AN MÔN 20 Năm (1989-2009)


Aung San Suu Kyi : Linh Hồn của Phong Trào Dân Chủ Miến Điện


Trang Tưởng Niệm Những Con Người Khả kính ...và những Cánh Chim Việt lìa Đàn ...


Những bài thơ .....


Dalena : Nữ ca sĩ yêu ca hát Nhạc Việt với tất cả Tình yêu và Đam mê ...


Ca Nhạc Kịch Evita : Xin Đừng Khóc Thương Cho Ta Á Căn Đình !


Anthologie de la Poésie pour François - Poetry Anthology for François


Tuyển tập Thi ca Việt Nam Hiện đại - Anthology of Modern Vietnamese Poetry


Tuyển tập Thi ca Việt Nam Hiện đại - Anthologie de la Poésie Vietnamienne Moderne


Những tình khúc Anh - Pháp - Việt - Tây Ban Nha


Thủ đô Ánh sáng qua Thi ca


Giáo sư Vũ Quốc Thúc


Thơ Yêu Nước LÝ ĐÔNG A


Céline ! ! ! ...


PARIS : chansons + songs


"Hoàng Hôn Thôn Vỹ"


Prix NOBEL : Pablo NERUDA + Gabriel Garcia Marquez


Les plus belles chansons pour MAMAN et PAPA - The most beautiful songs for MOTHER and FATHER


Academy Award for Best Animated Short Film


ROMEO and JULIET - Shakspeare


HANOI, PARIS, LONDON, .... SAIGON, WASHINGTON ... Top songs


My Teachers, My Schools, My Dog and My Friends ....


Les Chansons berceuses pour notre Titi François


Oh ! Paris !


Golden Globe Award for Best Original Song


Academy Award for Best Original Song


La Mode Parisienne - The Paris Fashion


2014 : Bonne chance François ! ...


Ý KIẾN Nguyễn Hữu Viện PHẦN 3


Ý KIẾN Nguyễn Hữu Viện PHẦN 4


Academy Award for Best Original Score - Giải Oscar cho nhạc phim hay nhất


Ý Kiến NGUYỄN HỮU VIỆN phần 5


The Velours and Orange Revolutions


John McCain