Một Vòng Hoa cho Nhà Cách mạng Chân chính & Nhà Văn hoá Nhân bản NGUYỄN HỮU ĐANG (1913-2007) /Một bậc hào kiệt đã qua đời















Một bậc hào kiệt đã qua đời
==============



Nguyễn Bản





"Một bậc hào kiệt". Tôi dùng lại cụm từ đó đúng như Phùng Quán đã dùng để gọi Anh, tức ông Nguyễn Hữu Đang, khi Quán kể lại với tôi về chuyện đi tìm vợ cho Anh, và riêng tôi luôn cảm thấy Anh rất đáng gọi như vậy.



Quán kể:

"Tôi xuống Thái Bình tìm Anh. Người ta bảo Anh ở ngoài cầu ao. Tôi ra ao tìm. Anh đang cọ rửa những viên gạch nửa, sạch đến mức đỏ au. Anh cười: để chống chuột. Anh nói để đậy những bát hương sứt mẻ nhà chùa bỏ đi mà Anh dùng để đựng gạo, vừng, lạc... Ngay lúc đó tôi nghĩ không thể để Anh khổ thế này. Phải lấy vợ cho anh. Anh cần phải có người chăm sóc."

"Rồi có tìm được không?"

"Có, một bà ở ngành thực phẩm về hưu ở Thuỵ Khuê. Bà ấy hỏi: 'Ông ấy là người thế nào?'. Tôi trả lời: 'Vẫn trai tân, nguyên trưởng ban tổ chức Lễ hội Tuyên ngôn Độc lập Ba Đình 2-9-1945, một bậc hào kiệt nhất nước.' -- 'Thế thì tôi đồng ý.'"

"Rồi sao?"

"Tôi bảo: 'Anh yên tâm. Mọi việc đã có em lo. Em nuôi được con lợn một tạ. Đủ làm cỗ cưới. Sẽ thuê năm chiếc xích lô, năm tráp trầu cau, chè, bánh dạm hỏi, có quay camera. Hôm cưới, em sẽ đặt một hòm như kiểu hòm công đức, ai mừng bao nhiêu bỏ vào đấy tuỳ tâm. Em chắc sẽ không ít. Mà còn phải trừ tiền con lợn trả em chứ, em cũng nghèo mà. Còn bao nhiêu, anh để dành cho tuổi già.'"

"Rồi sao nữa?" - Tôi hỏi.

"Anh xua tay: 'Không được, om xòm qua, hòm công đức, camera... Vả lại thế thì còn gì là Nguyễn Hữu Đang nữa.'"

Tôi biết đến Anh ngay sau Cách mạng tháng Tám và còn nhớ Anh có chân trong Chính phủ Lâm thời. Năm 1948, khi tôi đang học năm thứ tư trường trung học Lương Ngọc Quyến ở Phương Độ - Thái Nguyên, thì Anh đến nói chuyện với trường chúng tôi về bom nguyên tử. Và tới bữa đó tôi mới biết Uranium235 và phải làm giàu U235 thành Plutonium238 mới tạo thành nhiên liệu hạt nhân, lại phải có một quả bom thường làm ngòi nổ trung tâm để kích hoạt v.v... Trong lòng tôi, ngay từ đó càng thêm cảm phục anh Đang.

Rồi vụ Nhân văn-Giai phẩm nổ ra lúc tôi đã tốt nghiệp trường Đại học Sư phạm Văn khoa, tôi cho một người bạn học cũ là anh Nguyễn Văn Khoả vừa mới thi đỗ vào khoa Văn, Đại học Tổng hợp ở nhờ nhà tôi ở phố Phùng Hưng ít lâu. Anh Khoả sau này là giảng viên bộ môn Văn học Cổ đại Hy-La ở Đại học Tổng hợp.

Tôi phải nói tới anh Khoả, vì anh có họ hàng rất gần với anh Nguyễn Hữu Đang (con chú, con bác thì phải). Những ngày Nhân văn-Giai phẩm, Khoả thường hay qua nhà anh Đang, biết nhiều chuyện và thường về kể lại với tôi. Đặc biệt Khoả kể lại việc anh Đang đại diện cho một số anh em văn nghệ sĩ, trí thức xin phép Quốc hội tổ chức biểu tình yêu cầu tự do dân chủ. Khoả kể, ông Tố Hữu mời anh đến gặp và yêu cầu huỷ bỏ việc tổ chức biểu tình. Anh không chấp nhận. Tiếp đó, ông Trường Chinh mời lên gặp. Anh nói, vì đã xin phép Quốc hội theo đúng hiến pháp, nên không thể huỷ bỏ và sẽ tiến hành biểu tình theo đúng khuôn khổ của pháp luật cho phép. Tất nhiên, biểu tình đã không nổ ra vì anh đã bị bắt và bị xử tù mười tám năm, cùng với bà Thuỵ An.

Trước khi anh bị bắt, lại vẫn Phùng Quán kể với tôi: anh Phạm Văn Khoa, nguyên Tổng biên tập báo Sự thật, lúc đó đã là đạo diễn điện ảnh, bạn học của anh Đang từ hồi cùng học trường tiểu học Hàng Vôi, mang theo một chai rượu và một con gà luộc đến nhà anh Đang:

"Tao với mày vốn là bạn học từ thời để chỏm, lại cùng hoạt động Việt Minh bí mật với nhau, tao rất quý mày, hôm nay đến đây, uống rượu với nhau, chỉ để hỏi mày, làm những việc vừa qua ở Nhân văn-Giai phẩm, mày có thấy chút ân hận nào không?"

Anh Đang cười:

"Khoa ơi, lúc nào tao cũng coi mày là người bạn tốt nhất, lúc nào mày cũng cứ ngây thơ như ngày xưa. Đó cũng lại là điều khiến tao càng quý mày. Cho nên hãy uống với nhau về tình bạn thôi, đừng nói đến những chuyện đó làm cho nó hoen ố đi."

Mười tám năm sau, khi anh Đang mãn hạn tù, vẫn Quán kể, anh Khoa lại mang rượu và gà đến và nói:

"Mười tám năm trước, tao đến hỏi mày rằng mày có ân hận gì không về Nhân văn-Giai phẩm, còn bây giờ, mười tám năm sau, tao lại mang rượu đến để uống với mày chỉ để được nói với mày một câu: 'Tao rất ân hận vì đã hỏi mày câu hỏi đó.'"

Một số người tốt như anh Khoa ít ra cũng đã tỏ ra ân hận, dám nói thẳng ra điều đó. Một số người gặp chỗ, gặp lúc, có thể nói cũng ậm ờ mấy câu cho nhẹ lương tâm.

Nếu quả thật, có thế giới bên kia, tất cả rồi sẽ gặp lại nhau, liệu có được bao nhiêu người biết đỏ mặt, bao nhiêu người hớn hớn làm bộ vui mừng xuý xoá: "Quên quá khứ, hướng tới tương lai, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, giàu mạnh".

Xin ghi lại một số những kỷ niệm và những chuyện được nghe kể có thật để tưởng nhớ đến một con người mà Phùng Quán và tôi đều tôn vinh là một bậc hào kiệt.













© 2007 talawas









Nguyễn Bản

 
 
 
 


Thơ Paris - Poèmes dédiés à Paris


Thơ Hà Nội - Poèmes dédiés à Hanoi


Thơ vinh danh Người Tù Lương Tâm - Poèmes à l'Honneur des Prisonniers de la Conscience


Thơ Tượng Trưng - Poètes Symbolistes


Thơ Siêu Thực - Poètes surréalistes


Thơ Lãng Mạng - Poètes romantiques


Thơ Hậu Hiện Đại - Poètes Post-Modernistes


Thơ Dấn Thân - Poètes engagés


Thơ Hòa Bình - Poètes pour la Paix


Thơ cho Tự Do - Poètes pour la Liberté


Thơ Lưu Đày - Poètes en exile


NGUYỄN HỮU VIỆN : Ý KIẾN Chính trị Xã hội - Phần 1


Hà Nội Một Thời Trai Chinh Chiến - Tuyển Tập Thơ Nguyễn Mạnh Hùng


Nhật Ký ĐẶNG THÙY TRÂM .. ..


Kỷ niệm Hồng Phố ...


Cuộc đời Bà Việt kiều Mỹ đẹp như một Bài thơ ...


Lễ hội Tình yêu ....(thơ nhạc tiếng Anh & Pháp do NHV tuyển chọn & sáng tác ....)


Tưởng niệm Thi sĩ Hoàng Anh Tuấn - Người Tình Chung Thủy Ngàn Năm của Hà Nội Muôn Thuở ....


Mười Năm Một Nén Hương Tâm (tưởng niệm Nhà Thơ Dân Tộc Phùng Quán)


Một Vòng Hoa cho Nhà Cách mạng Chân chính & Nhà Văn hoá Nhân bản NGUYỄN HỮU ĐANG (1913-2007)


Tưởng Niệm Húy Nhật thứ 5 Lão Tướng Trần Độ


HOÀNG SA - TRƯỜNG SA



Tưởng Niệm các Nhà Dân Chủ Việt Nam


NGUYỄN HỮU VIỆN : Ý KIẾN Chính trị Xã hội - Phần 2


Đoản thi Shakespeare


Thơ Tình cho LARA - Tuyển tập Thơ trong Tiểu thuyết Bác sĩ Zhivago


Les Miserables musical


Thi sĩ Giải Nobel Văn chương




Lãng Tử - Lãng Du - Lãng Nhân


Tuyển Tập Ảnh


Beethoven gửi Người Yêu Bất Tử : "An Die Fern Geliebte - Gởi Người Yêu Trời Viễn Phương"


Blue Ocean - Biển Xanh - Océane Bleue


My Faraway White Dove ...


Chúc Mừng Xuân Kỷ Sửu 2009 HẠNH PHÚC - YÊU ĐỜI ...


Kỷ Niệm Biến Cố THIÊN AN MÔN 20 Năm (1989-2009)


Aung San Suu Kyi : Linh Hồn của Phong Trào Dân Chủ Miến Điện


Trang Tưởng Niệm Những Con Người Khả kính ...và những Cánh Chim Việt lìa Đàn ...


Những bài thơ .....


Dalena : Nữ ca sĩ yêu ca hát Nhạc Việt với tất cả Tình yêu và Đam mê ...


Ca Nhạc Kịch Evita : Xin Đừng Khóc Thương Cho Ta Á Căn Đình !


Anthologie de la Poésie pour François - Poetry Anthology for François


Tuyển tập Thi ca Việt Nam Hiện đại - Anthology of Modern Vietnamese Poetry


Tuyển tập Thi ca Việt Nam Hiện đại - Anthologie de la Poésie Vietnamienne Moderne


Những tình khúc Anh - Pháp - Việt - Tây Ban Nha


Thủ đô Ánh sáng qua Thi ca


Giáo sư Vũ Quốc Thúc


Thơ Yêu Nước LÝ ĐÔNG A


Céline ! ! ! ...


PARIS : chansons + songs


"Hoàng Hôn Thôn Vỹ"


Prix NOBEL : Pablo NERUDA + Gabriel Garcia Marquez


Les plus belles chansons pour MAMAN et PAPA - The most beautiful songs for MOTHER and FATHER


Academy Award for Best Animated Short Film


ROMEO and JULIET - Shakspeare


HANOI, PARIS, LONDON, .... SAIGON, WASHINGTON ... Top songs


My Teachers, My Schools, My Dog and My Friends ....


Les Chansons berceuses pour notre Titi François


Oh ! Paris !


Golden Globe Award for Best Original Song


Academy Award for Best Original Song


La Mode Parisienne - The Paris Fashion


2014 : Bonne chance François ! ...


Ý KIẾN Nguyễn Hữu Viện PHẦN 3


Ý KIẾN Nguyễn Hữu Viện PHẦN 4


Academy Award for Best Original Score - Giải Oscar cho nhạc phim hay nhất


Ý Kiến NGUYỄN HỮU VIỆN phần 5


The Velours and Orange Revolutions


John McCain